Onlayn elan saytlarında alqı-satqı rahat olduğu qədər, fırıldaqçılar da fəaldır. Hər il Azərbaycanda yüzlərlə insan internet üzərindən alqı-satqı apararkən pul itirir. Bu məqalədə ən çox rast gəlinən fırıldaqların növlərini, onları necə tanımağı və özünüzü qorumağın yollarını ətraflı izah edəcəyik.
Ən Çox Rast Gəlinən Fırıldaqlar
1. Beh Tələsi — Ən Çox Rast Gəlinən Fırıldaqdır
Bu fırıldaqda satıcı deyir: "Malınıza çox adam maraq göstərir. Sizi üstün tutsam, əvvəlcə 50-100 manat beh göndərin, mal sizin adınıza saxlanılsın."
Onlayn beh tələsinin növləri:
- Telefon, noutbuk, maşın satanlar: Beh alan kimi əlaqəni kəsir
- Kirayə mənzil: Açarı verməzdən əvvəl beh alır, sonra görünmür
- İş elanları: İşə qəbul üçün "form haqqı" tələb edənlər
⚠️ Qızıl Qayda: Heç vaxt mal, mənzil, avtomobil görmədən, əlinizə almadan pul ödəməyin. Beh göndərmək üçün heç bir halda bank köçürməsi etməyin.
2. Saxta Çatdırılma və "Poçt" Linkləri
Bu fırıldaqda satıcı (adətən WhatsApp-da) deyir ki, malı çatdırıra bilər, amma ödənişi əvvəlcə etmək lazımdır. Sonra sizə Azərpoçt, DHL, ya digər kuryerin saxta saytına oxşar link göndərir. Ora kart məlumatlarınızı daxil etsəniz, kartınızı boşaldır.
- URL-ni həmişə yoxlayın —
azerpoctu.azyerinəazerpoctu-delivery.comkimi saxta domen - Rəsmi poçt saytları sizi kart məlumatı daxil etməyə məcbur etmir
- Şübhəli linkə daxil olmayın
3. Eyni Malı Bir Neçə Alıcıya Satmaq
Bu fırıldaqda satıcı bir neçə alıcıya beh aldıqdan sonra yoxa çıxır. Nəticədə həmin malı bir nəfər alır, digərləri isə pul itirir.
Qorunmaq üçün:
- Malı görməzdən (canlı) heç bir ödəniş etməyin
- Beh almadan mal saxlamaq mümkün deyil — bu şərt yanlışdır
4. Saxta Elan Şəkilləri
Bəzi fırıldaqçılar internetdən gözəl şəkil tapıb, onu öz elanında istifadə edir. Gördüyünüz şəkil real malın şəkli olmaya bilər.
- Google Image Search vasitəsilə şəkli yoxlayın
- Elan sahibindən əlavə şəkil və ya video tələb edin
- Xüsusilə çox ucuz qiymətli elanlar şübhəli ola bilər
Güvənli Görüş Necə Keçirilir?
Yer Seçimi
Alqı-satqı görüşlərini həmişə ictimai, insanların çox olduğu yerlərdə keçirin:
- ✅ Metro çıxışları, ticarət mərkəzləri (AVM-lər)
- ✅ Bankın qarşısı (kamera var)
- ✅ Tanıdığınız restoranlar, kafelər
- ❌ Tənha parklar, sənaye zonaları, anbara bənzər yerlər
- ❌ Gecə saatlarında, yalnız olduğunuzda
💡 Tövsiyə: Mümkünsə, görüşə yalnız getməyin. Yanınızda bir tanış olsun. Ünvanı ailənizdən birinə bildirin.
Yüksək Qiymətli Mallarda
1000 AZN-dən yüksək qiymətli mallarda (maşın, bahalı telefon, qızıl) əlavə ehtiyat tədbirləri alın:
- Ödənişi nağd etmək əvəzinə, bankda (iki tərəf birlikdə) köçürün
- Satıcının şəxsiyyət vəsiqəsini görmek tələb edin
- Qəbz yazın — sadə formada olsa da
Bank Kartı Təhlükəsizliyi
Kartınızı Qorumaq üçün Qaydalar
- CVV kodunu (kartın arxasındakı 3 rəqəm) heç kimə, heç bir sayta verməyin
- OTP kodunu (SMS ilə gələn təsdiq kodu) telefonda danışarkən başqasına söyləməyin
- Saxta linklərə kart məlumatı daxil etməyin
- Şübhəli sorğu olduqda dərhal bankınıza zəng edin
⚠️ Diqqət: Bank əməkdaşları heç vaxt sizin kart nömrənizi, CVV kodunuzu və ya OTP kodunuzu soruşmur. Bu məlumatları tələb edən hər kəs fırıldaqçıdır.
Fırıldaqçılardan Əlavə Qorunma Üsulları
Virtual Kart İstifadəsi
Onlayn alış-veriş üçün bank tətbiqindən virtual kart yaradın. Bu kartda yalnız tələb olunan qədər pul saxlayın. Belə bir fırıldaqçı ödəniş çıxarda bilsə belə, yalnız həmin miqdarı itirersiniz.
Satıcı Haqqında Araşdırma
- Satıcının telefon nömrəsini Google-da axtarın — şikayət var mı?
- Elanın neçə dəfə yeniləndiyi — çox dəfə yenilənmişsə, niyə satılmır?
- Qiymət həddən aşağıdırsa — diqqətli olun
Elan Var-ın Təhlükəsizlik Tədbirləri
Elan Var platformasında istifadəçi şikayətlərini ciddi nəzərə alırıq. Fırıldaqçı hesablar bloklanır, şikayət sistemi aktivdir. Əgər hər hansı elan şübhəli görünsə, "Şikayət et" düyməsinə klikləyin.
Güvənlə Elan Ver, Güvənlə Al!
Elan Var-da minlərlə etibarlı satıcı və alıcı sizi gözləyir.
Elanları Gör →